Δυστυχώς δεν έχω να πω πολλά για τον Παύλο Μάτεσι. Όχι επειδή δεν έχω διαβάσει το σύνολο της εργογραφίας του (κυνήγησα ακόμα ακόμα και μερικά βιβλία όπως ο Δημόσιος Υπάλληλος που έφεραν την υπογραφή της μετάφρασής του) αλλά δεν ξέρω τι μπορώ να προσθέσω στις σκέψεις που έχει κάνει κάθε άνθρωπος που έχει έρθει σε επαφή με το έργο του. Το είχα γράψει και σχετικά πρόσφατα ότι μαζί με τον Μένη Κουμανταρέα και τον Θανάση Βαλτινό αποτελούν την απόλυτη τριάδα της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας όπως αυτή διατράνωσε τη θέση της στην μεταπολίτευση (έχοντας δώσει τις πρώτες της εξετάσεις και διαπιστευτήρια στα τέλη της δεκαετίας του 60 και στις αρχές του 70).
Αυτό που με γοητεύει προσωπικά στον Μάτεσι είναι ο διπλός πέλεκυς που είχε στη γραφή του. Απόλυτα κοντά στον άνθρωπο σε επίπεδο βαθύτερου νοήματος και την ίδια στιγμή με έναν ολόδικό του τρόπο, απόμακρος συναισθηματικά από τον αναγνώστη, ακριβώς επειδή σιχαινόταν (πιστεύω) να τον καλοπιάσει. Το χιούμορ που εκτόξευε στα γραπτά του ήταν προς τέρψη δική του και των ηρώων του και όχι για να καθησυχάσει το κοινό. Η σκληρότητα (ή μήπως ρεαλισμός;) του την ίδια στιγμή που χρωμάτιζε τις ιστορίες αλλά και τους χαρακτήρες του κάθε έργου του, είχε μια τελεσίδικη λογική. Το αδυσώπητο ως έννοια άρρηκτα δεμένη με τη ζωή διατρέχει τους ήρωες του Μάτεσι ακόμα και όταν αυτοί πρωταγωνιστούν σε βιβλία του που στην πρώτη ανάγνωση θεωρείς ότι το χιούμορ έχει περισσότερα πατήματα από την σκληρότητα. Στα δε όμοιας ράβδου που πίπτει στις πλάτες ως τιμωρία πονήματα του όπως η Μητέρα του Σκύλου ο αναγνώστης σχεδόν τραβάει την οδό της προσωπικής αποψίλωσης. Γιατί δεν είμαι εγώ αυτός που μπορεί να σώσει τον καταραμένο;, είναι η απορία του αναγνώστη. Ο Μάτεσις θεωρούσε το ανθρώπινο ον υπεύθυνο και για το χείριστο και για το βέλτιστο. Ενώ δεν ήταν διδακτικός παρέδιδε στον ίδιο τον αναγνώστη την ερώτηση περί τη ευθύνης του στην περίπτωση που αυτός ήταν ο αντίπαλος, η γειτονιά, η κοινωνία, ο λαός που περικλείει τον ανεμοδαρμένο ήρωα του. Ηθικολόγος; Όχι. Ηθικής βάσης ναι.Πιστεύω ότι θα περάσουν μερικά χρόνια μέχρι να αντιληφθεί το σύνολο της ελληνικής ασχολούμενης με τα γράμματα κοινωνίας ότι ο Παλαιός των Ημερών, βιβλίο που ο Αντονιόνι θα ήθελε υποθέτω να κάνει ταινία, είναι βιβλίο που έχει διαστάσεις θριάμβου σε επίπεδο επιτεύγματος. Και αυτό διότι βγήκε από μια πένα που την ίδια στιγμή αφομοίωσε τον μοντερνισμό, την παραδοξολογία ως γόνιμο στοιχείο της πλοκής και τέλος κατάφερε και σχημάτισε μια παλέτα χρωμάτων που όχι δειγματοληπτικά αλλά ουσιαστικά χρωμάτισε επί χάρτου την ελληνική κοινωνία και τη φύση που την περιβάλλει ανεξαρτήτως χρόνου, χρονολογίας και γενεαλογίας.
Καλό ταξίδι κύριε Μάτεσι - το ξέρω πως δεν μπαίνει το "κύριε" σε ανθρώπους που έφυγαν αλλά ενίοτε αυτές οι νομοθεσίες λόγου αποδεικνύονται αστικές παραζάλες ανίκανες να αναπαραστήσουν τη συγκίνηση. Ακριβώς επειδή ο κύριος Παύλος Μάτεσις είναι διαχρονικός, στα δικά μου μάτια είναι ζωντανός..."
