Όσοι ανέβουν στο αρχαίο θέατρο το βράδυ του Ιουνίου, θα βρεθούν μπροστά σε ένα ιστορικό παράδοξο: ένα συνεργείο κατεδαφίσεων των μουσικών συμβάσεων μεταμφιεσμένο σε συγκρότημα θα έχει καταλάβει τη σκηνή του Ηρωδείου, μετατρέποντάς το σε μια εξαίσια βιομηχανική παιδική χαρά.
Αναφερόμαστε φυσικά στους Einstürzende Neubauten / Καταρρέοντα Νεόχτιστα (προφέρεται: Αϊνστύρτσεντε Νόιμπαουτεν). Ανάμεσα στις πιο σημαντικές βιολογικές διεργασίες που διατηρούν ένα είδος στη ζωή και εγγυώνται την ανανέωση και τη διαιώνισή του, συγκαταλέγεται η ικανότητα ενσωμάτωσης ξένου DNA – ακόμη και όταν αυτό είναι δυνητικά εχθρικό. Με τρόπο που αντικατοπτρίζει αυτήν τη βιολογική σοφία, το γερμανικό σύνολο έχει διασχίσει μισό αιώνα μουσικής ιστορίας συνεχίζοντας να ακούγεται το ίδιο γιατί ακριβώς δεν ακούγεται σαν τίποτε άλλο. Ενώ κλείνουν το μάτι στις εφήμερες ηχητικές πρωτοπορίες, η ακοή τους παραμένει σταθερά προσανατολισμένη σε έναν ήχο που έρχεται από μέσα.
Και ποιος είναι αυτός ο ήχος; Η γενέθλια πράξη του βρίσκεται σε ένα Δυτικό Βερολίνο που δεν υπάρχει πια, όσο κι αν ψάξουμε. Μια πόλη που οριζόταν από εικόνες όπως οι εξής: ανοικοδόμηση, εργοστάσια, καταλήψεις, κτίρια υπό εγκατάλειψη, μέταλλο, τσιμέντο, το Τείχος. Μέσα σε αυτό το τοπίο, μια φλεγόμενη νιότη αναζητούσε απαντήσεις στη γραφή των ερειπίων και στα ιερογλυφικά του ήχου: πώς να κάνεις τέχνη με την ύλη της πόλης σου. Από τις στάχτες αυτών των παραστάσεων, γεννήθηκε ένας μουσικός ανταρτοπόλεμος: οι Einstürzende Neubauten.
Πειραματικοί αλλά απόλυτα πειθαρχημένοι, οι EN αρνήθηκαν πεισματικά να ακολουθήσουν τους παραδεδομένους τρόπους σύνθεσης και εκτέλεσης και επέστρεψαν σε ένα ιερό μηδέν, γνωρίζοντας ότι για να κατακτήσεις την αγνή μουσική πρέπει να αναπροσαρμόσεις όλη τη διανοητική σου εργαλειοθήκη.
Στην περίπτωσή τους, ο όρος ‘ηχητικό οπλοστάσιο’ δεν είναι δημοσιογραφικός ευφημισμός: ιδιοκατασκευές, αεροπίστολα, πλαστικοί και μεταλλικοί σωλήνες, μπιτόνια, ελάσματα, λαμαρίνες, objets trouvés –ακόμα και ένας κινητήρας τζετ– συγκαταλέγονται στον μουσικό τους εξοπλισμό. Με αυτά τα υλικά πλάθουν άγρυπνα βιομηχανικά άσματα που κυμαίνονται από υποβλητικές, νυχτερινές σονάτες μέχρι ραψωδίες θορύβου και χαλύβδινες συμφωνίες.
Οι εποχές όπου οι διοργανωτές συναυλιών δίσταζαν να τους προσκαλέσουν, φοβούμενοι τις φθορές που συχνά κληροδοτούσαν στα κτίρια, ανήκουν στο παρελθόν. Η παρουσία τους στο Ηρώδειο διατηρεί ισόποση ποιητικότητα και ειρωνεία: παλαίμαχοι στον αποχαιρετισμό εμβληματικών κτηρίων (ας θυμηθούμε τη σάγκα τους πριν την κατεδάφιση του πάλαι ποτέ Κοινοβουλίου της Ανατολικής Γερμανίας), τα Νεόδμητα Ερείπια θα σταθούν μέσα στον σκελετό του αττικού ερειπίου και θα το νανουρίσουν με τους μεταλλικούς φθόγγους τους, συνοδεύοντάς το στην πρόσκαιρη νάρκη του εν όψει των εργασιών αποκατάστασής του.
Ένα μαύρο κουτί που καταγράφει την ιστορία της Ευρώπης· μια τοιχογραφία από το μέλλον που κανείς ακόμα δεν μπορεί να αποκωδικοποιήσει· ένας ζωντανός οργανισμός που παραβιάζει συνειδήσεις και φυτεύει τον σπόρο της ανησυχίας. Στις 18 Ιουνίου –τώρα που η μουσική τους γλώσσα έχει αποκρυσταλλωθεί ιδανικά με το Rampen (2024)– είμαστε προσκεκλημένοι σε μια συναυλία για να αντικρίσουμε ψυχή τε και σώματι ένα σχήμα που κάθε άνθρωπος που αποκαλεί τον εαυτό του εραστή της τέχνης οφείλει να παρακολουθήσει, έστω για μια φορά στη ζωή του. Οι συνέπειες μπορεί να είναι μεταμορφωτικές και να ανοιχτείτε ξανά στο δέος του ήχου. Εξάλλου, πού αλλού θα ακούσετε έναν κινητήρα τζετ να τραγουδάει;
